Eerste termijn Openbaar Dienstcontract
extra openbare raadsvergadering 19 juni 2006
Voorzitter, leden van de raad, publiek, dit is geen eitje. Wij, de gemeenteraad, 11 burgers die door de bevolking gekozen zijn, moeten nu een besluit nemen waar iedere eilander mee te maken krijgt en waarvan de uitwerking nu en op de lange termijn niet te overzien is. Het gaat hierbij niet om de vraag of je voor de rederij Doeksen of voor de Eigen Veerdienst Terschelling bent, maar of je het principe van de marktordening aanhangt, dus concurentie toestaat, of dat je een partij uitkiest die je de markt in handen geeft, de onderhandse gunning.
De vraag die telkens opdrijft: Wat is goed voor Terschelling...
En daar zitten vele gezichtspunten aan.
Sociaal economisch, werkgelegenheid: veel eilander gezinnen verdienen hun boterham bij de rederij Doeksen. Dit mag je niet in gevaar brengen. Een open markt zou er uiteindelijk toe kunnen leiden dat een niet-eilander bedrijf de veerverbinding gaat exploiteren waarmee werkgelegenheid verloren gaat. Wij vinden dit een zwaarwegend argument. Voldoende zwaar om te kiezen voor de zekerheid van een enkele vervoerder aan wie de markt gegund wordt. Echter er is in het voorliggende openbaar dienstcontract geen garantie dat de werkgelegenheid op het eiland behouden blijft. Dit ondanks het verzoek van de raad om een toezegging van de vervoerder in het contract op te nemen. We kunnen dan ook concluderen dat dit een punt van zorg blijft. Het maakt wat dat betreft dan ook niet uit of je voor of tegen het voorliggende ODC zou stemmen, de garantie op continuiteit van werkgelegenheid op het eiland is er niet.
Economisch Toeristisch, Toerisme is de kurk waar het eiland op drijft. Een bootkaartje dat jaar in jaar uit alleen maar duurder wordt en waarvan de toerist, gevoelsmatig, vind dat ie een flinke veer moet laten om alleen nog maar het vervoer naar zijn vakantiebestemming te bekostigen, maakt het dat dit eiland zelfs moet concurreren met verre vakantieoorden aan de Middellandse Zee. Een concurrentiemechanisme op de veerdienst naar het eiland kan ertoe leiden dat er een lagere prijs aan het bootkaartje komt te hangen en er per saldo meer toeristen naar het eiland gaan komen.Uit de TROM onderzoeken komt naar voren dat de hoge prijs van een bezoek aan Terschelling negatief uitstraalt naar de toeristische aantrekkingskracht van het eiland. De prijs van een bootkaartje maakt daar deel van uit. Als voorbeeld geldt Texel, ondanks dat dit niet vergelijkbare veerdiensten zijn is de klank van drie euro voor een retour over het Marsdiep beduidend anders dan de dreun die de prijs van de overtocht naar ons eiland toebrengt. De beoogde concurent van Doeksen, EVT, claimt een halvering van de prijs, wij zien dat als een uitdaging die de ondernemer wat onze VVD fractie betreft aan mag gaan. Daarnaast: De demografische ontwikkeling in nederland, ook wel vergrijzing genoemd, toont aan dat er een enorm potentieel aanwezig is in de vorm van dagtoerisme en korte vakanties. In de toeristische visie kunnen we lezen dat er kansen liggen voor het eiland op dit gebied. Een aantrekkelijke prijs voor een bootkaartje schept mogelijkheden voor het eiland die verder reikt dan uitsluitend de prijselasticiteit die de vervoerder hanteert. Daarom zouden wij graag zien dat er een concurrende prijs ontstaat vanuit een gezond evenwicht tussen vervoerders.
Continuiteit van het vervoer, het eiland heeft belang bij een betrouwbare snelle goedkope fijnmazige verbinding. Een concurentiestrijd in de markt kan er toe leiden dat men op leven en dood gaat prijsvechten, dit heeft voordelen voor de consument, denk aan de nederlandse supermarkten die hun prijspeil met procenten naar beneden hebben bijgesteld, maar ook heeft dit nadelen, bijvoorbeeld het risico dat er geconcurreert wordt tot de andere partij omvalt en er weer een monopolie ontstaat zoiets zien we bij Microsoft. De mooiste oplossing hiervoor is een concessiestelsel waar het vervoer per tijdsperiode van 6 tot 10 jaar aanbesteed wordt en de vervoerder met het gunstigste aanbod de handen vrij heeft voor de komende periode. Er komt dan een periode van rust op de markt terwijl de voordelen van marktwerking behouden blijven. Overigens hebben wij er vertrouwen in dat de huidige twee partijen in beeld Doeksen en Haantjes, verstandig genoeg zijn om niet in kinderachtig gepest over en weer te vervallen. Wel lopen we een risico indien de beoogde concessiewetgeving er niet zou komen. Dit omdat bijvoorbeeld de minister zich hier niet meer aan gebonden voelt omdat Texel en Terschelling niet tekenen. De gevolgen van dit risico kunnen we trouwens wel zelf beinvloeden omdat wij eigenaar zijn van de haven. Wij kunnen immers in onze haven een toelatingsbeleid gaan hanteren waarmee wij partijen toegang kunnen verlenen tot de aanlegplaatsen. Deze beperking in de beschikbare ruimte wordt ook nu reeds gehanteerd om partijen (lees Haantjes) de toegang tot een aanlegplaats te ontzeggen. Wanneer het beoogde concessiestelsel voor de rijkswateren uit zou blijven zijn wij als gemeentelijke eigenaar van de haven dus in staat om om via de gunning van aanlegruimte feitelijk lokaal een soort van concessiestelsel te hanteren.
Eilander binding, een vervoerder met eilander binding draagt bij aan welzijn en toeristische evenementen, dit alles is van groot maatschappelijk belang. Wij zien hier in Doeksen een vervoerder die wel degelijk zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid voelt en daar ook uitvoering aan geeft. Wanneer een niet eilander partij het vervoer gaat exploiteren is het mogelijk dat deze maatschappelijke betrokkenheid wegvalt. De vraag is nu of je dit risico op laat wegen tegen de voordelen van het openstellen van de markt. Naar onze mening is klantenbinding en maatschappelijke betrokkenheid niet noodzakelijk geografisch gebonden, we kennen sponsors van lokale sportevenementen waar zelfs helemaal geen relatie gelegd kan worden met de regio. Wat heeft een worstenkoker met schaatsen in Thialf te maken? Het maatschappelijk ondernemerschap is een gevestigde methode waarmee ondernemers hun betrokkenheid etaleren en daarmee hun doel van positieve aandacht realiseren. In deze win-win situatie is de kans niet zo groot dat een eilander evenement aan het kortste end trekt.
Eilander voordelen, Het eilander tarief en het tarief voor schoolgaande kinderen aan de wal is voordelig Met deze prijsstelling is het voor alle inkomensgroepen mogelijk om naar de wal te reizen, of daar school te gaan. In het openbaar dienstcontract is dit speciale eilander tarief vastgelegd. Wij vinden het echter geen pas geven om dit eilander tarief te gebruiken als punt van onderhandeling. Als de rederij zou besluiten dit tarief niet langer te hanteren als soort van maatregel omdathet Openbaar Dienstcontract niet getekend wordt dan legt ze het probleem van de hogere bootprijs bij de lagere inkomensgroepen. Dat is afkeurenswaardig. Ook geldt, wanneer de rederij zou besluiten haar tarieven te verhogen is dit een geweldige stimulans voor de concurrentie. Mensen zijn juist bij forse prijsstijgingen minder merkvast en stappen graag over naar een concurrent.
principiele overwegingen en eerlijkheid, een opmerking vanuit onze leden is waarom moet ik als Horecaondernemer onder druk van concurentie sappelen om met een scherpe prijs mijn accommodatie verhuurd te krijgen terwijl een vervoerder met het monopolie op vervoer ogenschijnlijk ongeremd zijn gang kan gaan met prijs en aanbod. Wij vinden dit inderdaad een scheve verhouding en daarom ongewenst.
Een gezond evenwicht van concurerende partijen is altijd beter. Wij zien dat niet alleen bij de onze dagelijkse boodschappen, maar ook in de politiek en in onze westerse samenleving. Zoals wij hier als raad bijeen zitten is er een natuurlijke balans van meningen gebaseerd op de diverse stromingen en gezindten van de eilander bevolking. Het standpunt dat wij als gemeenteraad innemen is op zijn beurt weer het tegenwicht van het standpunt dat het college inneemt. Dit alles is een zeer gezond evenwicht van maatschappelijke proporties, en we kennen eigenlijk alleen maar voorbeelden waar het monopolie van de macht, handel of besluitvorming tot uiteindelijk een slecht resultaat. Het is niet voor niets dat men in het Oostblok zijn failliet heeft ingezien en overgegaan wordt tot een open markt, met alle risico's die daarbij horen. En dat nu dit evenwicht ook in ons geval positief uitwerkt en geen hersenschim is kunnen we nu al zien aan de reacties van partijen op elkaar. Als reactie op de Terschellingerbank kwam de vrachtboot Noord-Nederland. Als reactie op EVT zien wij nu opeens een charmeoffensief in de vorm van Drijfveren en artikelen in het Openbaar Dienstcontract die in dit huis worden uitgelegd als een prestatieverplichting van Doeksen.
Zoals ik al zei is dit besluit geen eitje. Om tot een afgewogen standpunt te komen hebben we onze meningen geproefd in de raadscommissie van twee weken geleden, in de tussenliggende tijd hebben wij onze leden en het bestuur geraadpleegd, we hebben samen met Plaatselijk Belang, de andere partijen stelden daar geen prijs op, overleg gevoerd met de rederij Doeksen en de Eigen Veerdienst Terschelling. Ook hebben wij met een groot aantal mensen in de samenleving gesproken, zoals standsorganisatie en de vereniging van kampeerondernemers. Steeds weer met de vraag: is het in het belang van het eiland om dit Openbaar Dienstcontract te tekenen of niet.
Tot op heden slaat de balans steeds door naar de mening dat het tekenen van dit Openbaar Dienstcontract niet het maximaal voordeel oplevert met betrekking tot dienstverlening en prijsstelling van de huidige vervoerder. Er is eerder een algemeen gevoel dat nu we op het punt staan om concurrentie in de markt toe te staan we daarmee de genoemde voordelen van de marktordening kunnen bereiken. Mijn fractie raadt het college daarom af om het voorliggende dienstcontract waarin de monopolist Doeksen voor de komende 17 jaren de markt wordt gegund te tekenen.
Ik dank u voor uw aandacht.
